-
پیروزیهای بزرگ شاهعباس در نبرد با عثمانی
پنجشنبه 12 اسفندماه سال 1400 02:20
در ۱۶۰۲ میلادی شاهعباس خود را آن قدر قوی دید که بتواند پنجه در پنجه قدرت اول نظامی جهان بیندازد بنابراین به سمت مناطق متصرفه عثمانی به راه افتاد و ظرف یک سال کلیه متصرفات آن کشور را بازپس گرفت و سپس قصد فتح بغداد کرد. سلطان احمد پادشاه جوان عثمانی و پسر سلطان محمد سوم که انتظار ضدحملههای سپاه صفوی را نداشت، تصمیم...
-
این ویرانه زادگاه فردوسی است
دوشنبه 9 اسفندماه سال 1400 21:38
پاژ نام زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی است و نام روستایی واقع در تقاطع جاده کارده به کلات نادری در شمالغرب شهر مشهد میباشد. در میانۀ روستای پاژ دو تپه باستانی به چشم میخورد که به آثار و بقایای پاژ قدیم مربوط میباشند و موید پیشینه تاریخی این منطقه در سدههای نخستین هجری تا قرن نهم و دهم است. در تاریخنگاری نظامی...
-
با سدسازی، کشور را نابود کردند
چهارشنبه 4 اسفندماه سال 1400 21:05
آبخیزداری مطالعۀ ویژگیهای یک حوضۀ آبخیز و بررسی و اجرای طرحها و برنامهها با هدف توزیع پایدار منابع آن است. به عبارتی، آبخیزداری طراحی و مدیریت حوضه به منظور حفاظت و استفاده صحیح و پایدار از منابع طبیعی با توجه ویژه به منابع آب و خاک است. آبخیز در تعریف، منطقهای جغرافیایی است که توسط یک شاخه رودخانه زهکشی میشود....
-
قوام و غائله فرقه دموکرات
یکشنبه 1 اسفندماه سال 1400 19:25
دوره چهارم نخستوزیری قوام در بهمن ۱۳۲۴، دوره چهارم نخستوزیری خود را آغاز کرد. وزارت امور خارجه ایران در ۲۹ اردیبهشت، با فرستادن سه یادداشت رسمی به سفارتخانههای آمریکا، شوروی و انگلیس، خواستار بیرون بردن نیروهای آنها از ایران شد. بر پایه پیمان سهجانبه، متفقین متعهد بودند حداکثر تا شش ماه، خاک ایران را ترک کنند....
-
واژگانی برای فرهنگ
شنبه 30 بهمنماه سال 1400 21:05
وقتی یک فرهنگ، واژگانی برای مفاهیم مشخص دارد، بدان معناست که آنها را میشناخته است. برای مثال، واژۀ «فولاد/پولاد»، یعنی ایرانیان فرآوری آهن با ذغال را میشناختهاند و با آن میتوانستند به فلزی محکمتر از آهن دست یابند. اما زمانی که به واژههای هممعنا با آهن در دیگر فرهنگها مینگریم، درمییابیم که این واژگان در آن...
-
نادرشاه افشار
جمعه 29 بهمنماه سال 1400 16:20
سالهاست که فرهنگ و تاریخ ایران و کسانی چون هوخشتره، کوروش، داریوش، اردشیر بابکان، شاهاسماعیل صفوی، نادرشاه افشار و آغامحمدخان قاجار و... مورد هجمه و تمسخر روشنفکران و چپهای فکری بودهاند. از نظر ایشان، اتهام هوخشتره داشتن نام مسخره (به معنای شاه خوب) و حمله به کشور همسایه، کوروش یهودی بودن و حمله به بابِل همراه با...
-
تات و آلاچیقنشین
پنجشنبه 28 بهمنماه سال 1400 19:30
از هزاران سال پیش تا همین قرن گذشته، زبان محلی آذربایجان شامل آذری و پهلوی و ریشههای ایرانی آن بود. حتی پس از حملۀ مغول نیز، زبان این منطقه بر پایه اسناد تغییری نکرد. اما گروهی از ترکان در جمعیتهای اندک و در بیرون برخی شهرهای آن منطقه مستقر شدند که به قول دکتر یحیی ذکاء تبریزی، آلاچیقنشین نامیده میشدند. در لغات...
-
داریوش شکست خورد و دموکراسی پیروز شد
یکشنبه 24 بهمنماه سال 1400 14:16
بارها و طی این سالها، عنوان «مذهبیهای غربزده و غربزدههای مذهبی» را طرح کردهایم. یعنی گروهی از مذهبیها و گروهی از غربزدهها شامل این تعریف شده و در یک طیف خاص قرار میگیرند. گروه نخست، عدهای از ملتزمین به دین و مذهب که ناخودآگاه شیفتۀ برساختهای دروغین غربی از جمله یونان باستان و برهوت بودن ایران باستان و شروع...
-
ریشههای پهلویِ گویش گیلکی
دوشنبه 18 بهمنماه سال 1400 00:08
دکتر پرویز خانلری دربارهٔ گیلکی چنین آورده است: گیلکی مشتمل بر دو گویش متمایز در دو ناحیهٔ غربی و شرقی است (بیهپس و بیهپیش). یکی گویش رایج در رشت، بندر انزلی، لشتنشا، صومعهسرا و کوچصفهان، دیگری نیز گویشی که در لاهیجان، لنگرود، رودسر و... متداول است. اما به هنگام تحقیق، گویش رایج در رشت، معیار بررسی و پژوهش زبان...
-
فارس و غیرفارس، فارسیزبان و غیرفارسیزبان
شنبه 16 بهمنماه سال 1400 11:27
مهرداد ایرانمهر مفاهیم و مقولاتی چون فارس و غیرفارس، آریایی و غیرآریایی، اقلیت و اکثریت، اقوام و قومیتها، مناطق قومی، زبان محلی، زبان مادری، قوم و نژاد، فرهنگ اقوام، تبعیضهای قومی و مذهبی، حق تعیین سرنوشت قومیتها و ملتها(!) و این دست مسائل، عموما الفاظی مرسوم در میان عوام بوده و نباید که در طرح مسائل مملکتی و...
-
آیا ساسانیان وارثان هخامنشیان بودند؟
سهشنبه 5 بهمنماه سال 1400 19:56
احسان یارشاطر مترجم: آذردخت جلیلیان هرودین دربارۀ بر آمدن اردشیر یکم، بنیانگدار سلسله ساسانی، گزارش میدهد که فرمانروایان سوریه و میانرودان امپراتور الکساندر سوروس را آگاه کردند که اردشیر، پادشاه پارس، پس از دست یافتن به شاهنشاهی اشکانی آرام نخواهد ماند و سوریه و میانرودان را به جنگ خواهد آورد. اردشیر که باور داشت این...
-
آیا نام کوروش در شاهنامه آمده است؟
دوشنبه 4 بهمنماه سال 1400 15:12
کوروش و کیخسرو یکی از خطاهای رایج در میان دوستداران مباحث تاریخی، موضوعی است که برخیها به همین تازگی و با برداشتی ناقص، دربارۀ کوروش و کیخسرو بر سر زبانها انداختهاند . نام اوستایی کیخسرو به گونۀ کَویهئوسرَوَه ثبت شده است. او نوۀ کیکاووس و از تبار کیقباد است. شاه کیانیِ پس از او لهراسپ میباشد. در دینکرد میخوانیم،...
-
گفتاری پیرامون بیت آغازین شاهنامه
چهارشنبه 29 دیماه سال 1400 11:45
مهرداد ایرانمهر به نام خداوند جان و خرد کزین برتر اندیشه بر نگذرد ابیات زیر را ببینیم : به جمشید بَر گوهر افشاندند مر آن روز را روز نو خواندند ... سراسر زمانه پُر از جنگ بود به جویندگان بَر، جهان تنگ بود ... فریدون که بودش پدر آبتین شده تنگ بر آبتینبر زمین... یکایک ازو بخت برگشته شد به دست یکی بنده بر کشته شد......
-
افغانستان برادر عزیز ایران است
سهشنبه 28 دیماه سال 1400 22:32
دکتر محمود افشار یکی از بزرگترین آرزوهای من پس از «حفظ تمامیت ارضی ایران»، اینست که همواره در قلمرو زبان فارسی یگانگی و همزیستی حکمفرما باشد. «قلمرو زبان فارسی» کجاست و «زبان فارسی» چیست که من تا این اندازه دلباختۀ این و پایبند آنم؟ بیست و چند سال پیش که با کشتی از اروپا به ایران میآمدم، یک تاجیک اهل فرارود با من...
-
رد اتهامات ناروا به کمبوجیه
چهارشنبه 8 دیماه سال 1400 22:13
گردآوری: مهرداد ایرانمهر همزمان با استقرار پارسیان در مصر، بینظمی موقتی پدید آمد که ناشی از اّعمال سربازان بیانضباط بوده است. نظر بسیار مساعدِ اوجاهوررسنت مقامِ باسابقه مصری به کمبوجیه، نشان میدهد که اوضاع مصر کاملا عادی بوده است. اوجاهوررسنت برای خروج سربازان از معبد "نیت" از کمبوجیه درخواست میکند و...
-
نبرد تروآ، رویارویی دو اتحادیه ایرانی در قلمرو میانی
یکشنبه 16 آبانماه سال 1400 18:21
تاریخ روایی و مکتوب ایران که امروزه در مراکز آموزشی و دانشگاهی تدریس میشود، پیشینهاش به سالهای اخیر و زمان استعمار میرسد که توسط غربیها پیریزی شد. میدانیم که اکنون چنین آثاری منابع دانشگاهی مرتبط با پژوهشهای تاریخی کشورمان را تشکیل داده و اتفاقا مورد کمترین نقدها قرار گرفته است. این کمتوجهی سبب جدا شدن...
-
چه کسانی دانسته یا ندانسته سر در آخور بیگانه دارند؟
شنبه 8 آبانماه سال 1400 13:37
همه ساله اوایل آبان، بحث بر سر کوروش، پاسارگاد، هخامنشیان، هفتم آبان و... گرم است. یک طرف طیف ملیگرا قرار دارد که به طور کل شامل پژوهشگران حوزه تاریخ و مشتریان عامتر اینگونه مباحث میشود، و در طرف دیگر طیف ایرانستیز هست که عموما خشکهمذهبیها و پانترکها در آن قرار میگیرند و البته وجه مشترک بیسوادی در ٣ گروه اخیر...
-
مدیریت کوروش بزرگ
سهشنبه 4 آبانماه سال 1400 00:37
دکتر محمدابراهیم محجوب پیتر دراکر این کتاب را نخستین و هنوز بهترین کتابی میداند که در زمینۀ رهبری به نگارش درآمده است. دانش و هنر مدیریت در میدان و اتاقهای جنگ ساخته و پرداخته شده است. پیتر کوزلوفسکی فیلسوف معاصر معتقد است، مدیریت همان حکومت است منهای قدرت سیاسی. وجاهت مدیریت، نه سنتی است نه رضایتی، بلکه عملکردی...
-
آنچه که کوروش کرد و نکرد
دوشنبه 3 آبانماه سال 1400 18:35
کوروش، نخستین کسی بود که به ارزش و جایگاه «رهاییبخش» پی برد و وارون بر پادشاهان خونریز و ویرانگر، روی نیکرفتار و سازندۀ فرمانروایی را بر جهانیان نمودار ساخت. اینها همه، در بنیانهای اخلاقی و منش نیک خود کوروش ریشه داشت. او تنها بنا بر یک حقۀ سیاسی، از فرنام رهاییبخش بهره نبرد، که به راستی چنین باوری دربارۀ خود...
-
چرا امر واقع تکرار میشود؟
جمعه 7 آذرماه سال 1399 15:10
مهرداد ایرانمهر در دسامبر ۱۸۹۰ میلادی برابر با سال ۱۳۰۷ قمری، ناصرالدینشاه قاجار که فکر رفتن به فرنگ در سرش افتاده بود و روسها نیز از آن مطلع گشته بودند؛ قراردادی را به نمایندگی میرزا علیاصغرخان امینالسلطان با بوتسوف سفیر روسیه در ایران به امضاء رساند، که طی آن ایران متعهد میشد به مدت ۱۰ سال نه خودش راهآهن...
-
فرانسویها و غارت آپادانای شوش
دوشنبه 3 آذرماه سال 1399 23:14
آپادانا نام باستانی بناهایی است متشکل از تالارهایی با ستونهای متعدد است. در سال ۱۸۴۹ کاوشها و حفاریهای متعددی بر آثار باقیمانده از شهر شوش شروع شد که آثار شگفتانگیز و ارزشمندی از قرون مختلف ایران از جمله هخامنشیان، ساسانیان، ایلامیان، دوران اسلامی و حتی به اعتقاد برخی، دوران قبل از تاریخ نیز توسط کاوشگران کشف و...
-
تاریخ هشت هزار سال شعر ایرانی
یکشنبه 25 آبانماه سال 1399 18:39
استاد رکنالدین همایونفرخ مستعربان و شیفتگان ادب عرب، پیوسته سخن از این مقوله راندهاند که ادب فارسی و شعر فارسی، دنبالهرو ادب و شعر عرب بوده است و ایرانیان پیش از تسلط عرب و آشنایی با زبان عربی، نه شعر داشتهاند و نه نثر! و برخی پا را از این هم فراتر نهاده و گفتهاند که زبان بیان هم نداشتهاند! یعنی زبانی که پیش...
-
تجربههای ناموفق آمریکا در آموزش دوزبانگی
چهارشنبه 21 آبانماه سال 1399 20:40
ساموئل هانتینگتون با هر شاخصی، جمعیت آمریکا به شدت حامی زبان انگلیسی هستند. در سال ١٩٩٠ چهار محقق در بررسی دقیق دیدگاههای عموم، به این نتیجه رسیدند که «برای تودۀ مردم، زبان انگلیسی نشانۀ مهمی از هویت ملی است». در سال ١٩٨۶، ٨١ درصد جمعیت آمریکا معتقد بودند، «هر کسی که بخواهد در این کشور ماندگار شود، باید انگلیسی یاد...
-
دموس-کراتوس
پنجشنبه 15 آبانماه سال 1399 16:49
دموکراسی واژهای است یونانی که از دو واژهٔ کوتاهتر «دموس» و «کراتوس» تشکیل شده است . هر دو اصطلاح چند معنی دارند : « دموس» میتواند هم به معنای کلیه شهروندانی باشد که در پولیس یا دولت-شهر زندگی میکنند و هم به معنای «توده عوام» یا «قشرهای فرودست» به کار رود . « کراتوس» میتواند هم به معنای «قدرت» و هم به معنای...
-
آذربایجان، خاستگاه قوم افغان
دوشنبه 12 آبانماه سال 1399 21:44
عدۀ زیادی از دانشمندان و شرقشناسان برای یافتن منشاء افغانها تلاش کردهاند و نظریات متفاوتی را نوشتهاند که به جز دو مورد، بیشتر آنها از زبان عوام بوده و به افسانه میماند تا واقعیت . ما در اینجا تنها دو مورد را که مستند است، خواهیم آورد و از دیگر نظریات خواهیم گذشت . اکثریت نویسندگان و شرقشناسان، افغانها را...
-
تومان، واژهای با ریشهٔ ایرانی (تُخاری)
شنبه 10 آبانماه سال 1399 23:22
برخی ریشهٔ واژه تومان را «ترکی/مغولی» دانستهاند. بر پایهٔ متون باستانی، این واژه ریشهٔ هندواروپایی دارد که به صورت وامواژه به زبانهای آلتایی وارد شده است . این واژه نخستین بار در زبان تخاری (یکی از زبانهای کهن هندواروپایی در نزدیکی چین) به کار رفته است. تومان در تخاری کهن با ضبط «تمان» و در تخاری متأخر به شکل...
-
تلگرام/ تاریخ میانه
شنبه 10 آبانماه سال 1399 19:59
به صفحه تلگرام ما بپیوندید http://telegram.me/midhistor t.me/midhistor midhistor@ پیوند بالا را در صفحهٔ تلگرامتان قرار دهید و روی آن کلیک کنید، و سپس عضو شوید .
-
توانایی زبان فارسی در معادلسازی
شنبه 10 آبانماه سال 1399 19:41
دکتر محمود حسابی در تاریخ جهان، هر دورهای ویژگیهایی داشته است. پس از پیدایش کشاورزی، دوره دهنشینی و شهرنشینی آغاز شده است. سپس دوران تشکیل پادشاهیهای بزرگ مانند هخامنشیان و روم بوده است. پس از آن، دورهء هجوم اقوام بربر به این کشورها و فروریختن تمدن آنها بوده است. سپس دورهء رستاخیز تمدن است. تا آن دوره، ملل مختلف...
-
کوروش، که کیخسرو نیست
یکشنبه 12 آذرماه سال 1396 14:42
مهرداد ایرانمهر به تازگی، برخی به دنبال ردپایی از کوروش در شاهنامه میگردند. همچنین با استنادی خام به جدولی که بیرونی در آثارالباقیه آورده و سپس نیز با القاء تخیلاتی مبنی بر شباهت دو نام کیخسرو و کیارش (کوروش؟)، میکوشند تا آبی بر آتش انتظار حضور کوروش در شاهنامه بریزند. اما، پژوهشگر میبایست آگاه باشد که جهت...
-
این راه زیارتی شگفتانگیز
پنجشنبه 25 خردادماه سال 1396 18:37
ریشهء تشیع کجاست؟ امروزه بسیاری که همواره بر همه چیز ناله میکنند، خاستگاه مشکلات جامعهء کنونی ایران را نیز رواج مذهب شیعه میدانند. اکنون جدا از پرداختن به چرایی دیدگاه صفویان برای رواج آمیختهای از تشیع-تصوف که مخرج مشترک آن همانا شیعهء صفوی بود و تکیه بر ناچاری و انتخاب درست ایشان در آن برهه برای مقابله با عثمانی...
