تومان، واژه‌ای با ریشهٔ ایرانی (تُخاری)

برخی ریشهٔ واژه تومان را «ترکی/مغولی» دانسته‌اند. بر پایهٔ متون باستانی، این واژه ریشهٔ هندواروپایی دارد که به صورت وامواژه به زبان‌های آلتایی وارد شده است.

این واژه نخستین بار در زبان تخاری (یکی از زبان‌های کهن هندواروپایی در نزدیکی چین) به کار رفته است. تومان در تخاری کهن با ضبط «تمان» و در تخاری متأخر به شکل «تومانه» به معنای ده‌هزار به کار رفته است.

تلگرام/ تاریخ میانه

به صفحه تلگرام ما بپیوندید

http://telegram.me/midhistor

t.me/midhistor

midhistor@

پیوند بالا را در صفحهٔ تلگرامتان قرار دهید و روی آن کلیک کنید، و سپس عضو شوید.

توانایی زبان فارسی در معادل‌سازی

دکتر محمود حسابی

در تاریخ جهان، هر دوره‌ای ویژگی‌هایی داشته است. پس از پیدایش کشاورزی، دوره ده‌نشینی و شهرنشینی آغاز شده است. سپس دوران تشکیل پادشاهی‌های بزرگ مانند هخامنشیان و روم بوده است.

پس از آن، دورهء هجوم اقوام بربر به این کشورها و فروریختن تمدن آن‌ها بوده است. سپس دورهء رستاخیز تمدن است. تا آن دوره، ملل مختلف دارای وسایل کار و پیکار یکسان بودند. می‌گویند که وسایل جنگی سربازان رومی و بربرهای ژرمنی با هم فرقی نداشته و تفاوت تنها در انظباط و نظم لژیون‌های رومی بوده است.

از دوران استعمار به این طرف، ملل غربی کم‌کم به پیشرفت‌های صنعتی نوین نایل آمدند و پس از گدشت یکی دو قرن، به اندازه‌ای کامل شد که برای ملل دیگر یارای ایستادگی در برابر آن‌ها نبود. همچنین ایشان برای بیان معلومات تازه، ناگزیر به داشتن واژه‌های نوینی بودند.

کوروش، که کیخسرو نیست

مهرداد ایران‌مهر

به تازگی، برخی به دنبال ردپایی از کوروش در شاهنامه می‌گردند. همچنین با استنادی خام به جدولی که بیرونی در آثارالباقیه آورده و سپس نیز با القاء تخیلاتی مبنی بر شباهت دو نام کی‌خسرو و کی‌ارش (کوروش؟)، می‌کوشند تا آبی بر آتش انتظار حضور کوروش در شاهنامه بریزند.

اما، پژوهشگر می‌بایست آگاه باشد که جهت اظهارنظر در موضوعات تاریخی، ابتدا لازم است در مبحث سندشناسی به تمامی اسناد و منابع مرتبط با موضوع مراجعه نموده و پس از مطابقت آن‌ها تحلیل نهایی خود را ارائه نماید.

این راه زیارتی شگفت‌انگیز

ریشهء تشیع کجاست؟

امروزه بسیاری که همواره بر همه چیز ناله می‌کنند، خاستگاه مشکلات جامعهء کنونی ایران را نیز رواج مذهب شیعه می‌دانند.

اکنون جدا از پرداختن به چرایی دیدگاه صفویان برای رواج آمیخته‌ای از تشیع-تصوف که مخرج مشترک آن همانا شیعهء صفوی بود و تکیه بر ناچاری و انتخاب درست ایشان در آن برهه برای مقابله با عثمانی که خود را ام‌القرای ممالک اسلامی می‌پنداشت؛ می‌خواهیم کوتاه به ریشهء تشیع و چگونگی رواج یافتن آن در سرزمین‌های غرب آسیا بپردازیم.