آیا ساسانیان وارثان هخامنشیان بودند؟

احسان یارشاطر

مترجم: آذردخت جلیلیان 

هرودین دربارۀ بر آمدن اردشیر یکم، بنیانگدار سلسله ساسانی، گزارش می‌دهد که فرمانروایان سوریه و میانرودان امپراتور الکساندر سوروس را آگاه کردند که اردشیر، پادشاه پارس، پس از دست یافتن به شاهنشاهی اشکانی آرام نخواهد ماند و سوریه و میانرودان را به جنگ خواهد آورد.

آیا نام کوروش در شاهنامه آمده است؟

کوروش و کیخسرو

یکی از خطاهای رایج در میان دوستداران مباحث تاریخی، موضوعی است که برخی‌ها به همین تازگی و با برداشتی ناقص، دربارۀ کوروش و کیخسرو بر سر زبان‌ها انداخته‌اند.

نام اوستایی کیخسرو به گونۀ کَوی‌هئوسرَوَه ثبت شده است. او نوۀ کیکاووس و از تبار کیقباد است. شاه کیانیِ پس از او لهراسپ می‌باشد. در دینکرد می‌خوانیم، سوشیانس به کیخسرو می‌گوید که دین را بستای، کیخسرو دین را ستایش می‌کند. در آن مدت پنجاه و هفت سال، کیخسرو فرمانروا و سوشیانس موبدان موبد است. دورۀ ۵۷ ساله سوشیانس، دورۀ تکامل موجودات اورمزدی است. همۀ دیوان از نسل دوپایان و چهارپایان نابود می‌شوند. گیاهان همیشه در سرسبزی و رویش‌اند.

شیوۀ مرگ کیخسرو نیز حالتی آیینی دارد. او از تخت کناره گرفته و همراه با یارانش برای نیایش به کوه می‌رود، و در سرما و برف ناپدید می‌شود. این بحث در کنار عدم ارتباط خونی مستقیم لهراسپ با کیخسرو، و اینکه پس از دوره‌ای فترت شاهد حضور نخستینِ لهراسپ در غرب (انبار) و پس از آن در شرق فلات (بلخ) هستیم، ما را به این جمع‌بندی نزدیک می‌کند که دورۀ کیخسرو را در پیوند با دوران دریاس (یخبندان کوچک) برآورد نماییم.

این در حالیست که، برآمدن جهانشاهی هخامنشی مربوط به دوران عصر آهن بوده و فلات در کشاکش پس از خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م به سر می‌برد. 

گفتاری پیرامون بیت آغازین شاهنامه

مهرداد ایران‌مهر

به نام خداوند جان و خرد

کزین برتر اندیشه بر نگذرد

افغانستان برادر عزیز ایران است

دکتر محمود افشار

یکی از بزرگترین آرزوهای من پس از «حفظ تمامیت ارضی ایران»، اینست که همواره در قلمرو زبان فارسی یگانگی و همزیستی حکمفرما باشد. «قلمرو زبان فارسی» کجاست و «زبان فارسی» چیست که من تا این اندازه دلباختۀ این و پایبند آنم؟

بیست و چند سال پیش که با کشتی از اروپا به ایران می‌آمدم، یک تاجیک اهل فرارود با من همسفر شد. همین که لب به سخن گشود، به راستی لذتی که از گفتگو با او بردم، فراموش‌ناشدنی است. انگار که اشعار نغز رودکی را با لهجۀ بخارایی می‌شنیدم، که می‌فرمود:

بوی جوی مولیان آید همی

یاد یار مهربان آید همی

ریگ آموی و درشتی‌های آن

زیر پایم پرنیان آید همی

آب جیحون با همه پهناوری

خنگ ما را تا میان آید همی

رد اتهامات ناروا به کمبوجیه

گردآوری: مهرداد ایران‌مهر

همزمان با استقرار پارسیان در مصر، بی‌نظمی موقتی پدید آمد که ناشی از اّعمال سربازان بی‌انضباط بوده است.

نظر بسیار مساعدِ اوجاهوررس‌نت مقامِ باسابقه مصری به کمبوجیه، نشان می‌دهد که اوضاع مصر کاملا عادی بوده است.